طبیعت سیستان

به احتمال زیاد  برای انجام برداشت هایی صحرایی  تیرماه به ایران خواهم آمد موضوع پایان نامه ام در مورد مدلسازی طوفانهای گرد و غبار با استفاده از اندازه گیری های زمینی و تکنیک سنحش از دور(پردازش تصاویر ماهواره ای) است ان شاءا...  بتوانم با انجام این تحقیق بخشی از انجام وظیفه ام را نسبت به سیستان انجام دهم .موضوعی که سالهاست دغدغه فکری و شغلی ام بود اما به دلیل امکانات کم و بعضی مسائل انجام آن مقدور نبود. امیدوارم که بتوانم بخشی از دستگاههای اندازه گیری ام را بدون مشکل وارد ایران کنم

 شاید این پست با موضوع وبلاگ  سنخیت نداشته باشد ولی با توجه به اینکه آلان  در این کشور مشغول به تحصیل هستم نوشتن از آن زیاد بی ربط نیست ضمن اینکه قصد دارم در آینده در مورد طوفانهایی که در قاره آفریقا(ساهارا Sahara)و نامیبیا(شمال غرب آفریقا جنوبی) اتفاق می افتد بنویسم و مقایسه آنها را با طوفانهای سیستان داشته باشم

این مطالب رو از دوستم حمیدی نیا(سفارت ایران در آفریقا جنوبی ) گرفتم

آفریقای جنوبی

این کشور در جنوبی ترین بخش قاره آفریقا واقع شده است.این کشور از شمال و شمال غربی  با کشورهای  زیمباوه،بوتسوانا،نامیبیا همسایه بوده و از جنوب و حنوب غربی و شرق با آقیانوس هند،اقیانوس  اطلس محدود میگردد.و دارای 4862 کیلومتر مرز خشکی و 2798 کیلومتر  ساحل می باشد.

فلات مرتفع مرکزی آفریقای جنوبی موجب اعتدال آب و هوا و در واقع عامل اصلی پدید آوردن زیبایی های طبیعی این کشور است

میانگین بارش در این کشور 600 میلی متر است( ایران 200 میلی متر و زابل 55 میلی متر). سواحل شرقی حدود 1100 میلی متر و غربی 70 میلی متر(صحرای کالاهاری در مرز نامیبیا) و شهر پرتوریا(پایتخت) حدود 800 میلی متر بارندگی دارد

كشور افريقاي جنوبي در سال 1910 از انگليس مستقل گرديد و بر اساس انتخابات اكتبر سال 1960 به صورت جمهوري درآمد

پايتخت آفريقاي جنوبي شهر پرتوريا است كه مقر دولت  و مركز سياسي كشور مي باشد و شهر ژوهانسبورگ بیشتر مرکز تجاری و شهر کیپ تاون مرکز قوه مققننه این کشور است

جمعیت این کشور 47 میلیون نفر(22% سفید پوست و 78%سیاه پوست که البته این ترکیب در جاهای مختلف متفاوت است و در شهرهای بزرگ درصد بیشتری سفیدپوست هستند و از لحاظ اقتصادی  سفید پوستان وظعیت مطلوبی دارند)

  این کشور به عنوان توسعه یافته ترین کشور در قاره آفریقا  شناخته شده است وقتصاد آن در زمره 10 اقتصاد بزرگ جهان قرار دارد. يك بازار نوظهور با درآمد متوسط است كه متكي بر عرضه فراوان منابع طبيعي مي باشد. داراي بخش هاي اقتصادي، مالي پيشرفته (انرژي، ارتباطات، حمل و نقل، امور مالي و حقوقي و بازار بورس) و زيـــر بنــــاي لجستيكي مدرن براي توزيع موثر كالا، مي باشد

به لحاظ استراتژیکی واقع شدن در مسیر ترانزیت نفت به اروپا و آمریکا,تامین بخش مهمی از منابع معدنی کشورهای شمال,کشاورزی پیشرفته،زیرساختهای صنعتی و  اقتصادی مستحکم موجب شده این کشور جایگاه مهمی در سیاست های منطقه ای و بین المللی کسب کند.

این کشور با دارا بودن معادن غنی،بزرگترین تولید کننده و بزرگترین صادر کننده طلا و پلاتین جهان است(40 درصد از کل ذخایر طلای جهان و 28 درصد کل تولید طلای جهان)

سالانه حدود 8.5 میلیون توریست بین المللی از این کشور دیدن می کنند و درآمد ارزی این بخش با درآمد معادن طلای آن برابری می کند

واحد پول كشور راند (RAND) و برابري آن با دلار حدود 8.5 مي باشد ( يك دلار آمريكا= 5/8 راند) و هر راند الان حدود 1200 ریال ایران می باشد.

جامعه ايرانيان مقيم در آفريقاي جنوبي جامعه اي نسبتأ كوچك است كه بصورت پراكنده در استانهاي مختلف(خاتنگ،كيپ غربي، كوازلوناتال) زندگي مي كنند. كه اكثرأ طي سال هاي اخير به اين كشور مهاجرت كرده اند و تعداد آنها نيز روبه افزايش مي باشد. اعضاي اين جامعه عمدتأ در بخش تجارت فرش و صنايع دستي فعاليت و از نظر اقتصادي در حد متوسط قرار دارند. البته تعدادي از ايرانيان مقيم در برخي از مشاغل مهم نظير مديريت بانك ها و يا مشاوره فني كارخانجات خودروسازي نيز قرار دارند كه از اين حيث باعث افتخار براي كشورمان مي باشد. از نظر فرهنگي و سياسي نيز جامعه ايرانيان مقيم در مقايسه با كشورهاي اروپايي از وضع مطلوبي برخوردار هستند

 سد کجکی یکی از دو سد اصلی(سد دیگر سد ارغنداب می باشد) برق-آبی بر روی رودخانه هلمند  در استان هلمند  افغانستان است و موقعیت آن در ۹۰کیلومتری شمال غرب شهر قندهار  و حوزه آبخیز آن   کوههایی با ارتفاع ۵۰۰۰ متر در شمال غرب کابل می باشد  و سدی است که برای دو منظوره  آبیاری و تولید برق استفاده می شود. این سد در سال (۱۳۳۲ه.ش) ۱۹۵۳ساخته شده  و ۱۰۰متر ارتقاع و ۲۷۰متر طول دارد و ظرفیت آن برابر با ۱۸۰۰میلیون متر مکعب می باشد و در سال ۱۹۷۵(۱۳۵۳) برای تولید برق آماده گردید ضمن اینکه در سال ۲۰۰۷به ظرفیت تولید برق آن افزوده شد

تصویر ماهواره ای سد کجکی

نمایی از بالای سد

نمایی از جلوی سد

سر ریز سد کجکی

سرریز سد در مواقع پرآبی

اما خبرها حاکی از آن است که هیرمند  دوباره به سوی هامونها می خروشد و به ناباورانش می گوید که هیرمند زنده است.

از طرفی دیگر شنیدم که چاه نیمه چهارم در حال آبگیری است اما سوال اینجاست که مسولان چقدر به زیادی این آب مطمئن هستند که این آب را به کف خشکیده و پر از تپه های ماسه ایی چاه نیمه چهارم روانه کنند  تا فقط کف آن را مرطوب کند.اگر دیده باشید بخشی از این چاه نیمه را تپه های ماسه ای عظیمی فرا گرفته است و هر ساله بر وسعت و ارتفاع آنها افروده می شود این در حالی است که تا کنون هیچ برنامه مدونی در جهت خروج آنها و جلوگیری از ورود این ماسه ها به آنجا صورت نگرفته است

ولی با این وجود پر شدن چاه نیمه چهارم تضمینی است برای بقاء سیستان از نگاهی دیگر ( هر چند که خشک شدن دریاچه و طوفانهای گرد و غبار حیات سیستان را تهدید خواهد کرد)

حوزه آبریز هامون(۲/۲/۸۸)

میزان آبگیری دریاچه هامون و چاه نیمه ها(۲/۲/۸۸)

چند روزی است که مردم سیستان شاهد طوفان نسبتا شدیدی هستند که منطقه را احاطه کرده است اما امروز 16/6/87  شدت آن به حدی رسید که زندگي عادي مردم منطقه را مختل و تنفس را براي آنان با مشکل مواجه کرد.بطوریکه فرمانداری زابل کلیه ادارات را در این روز تعطیل اعلام نمود. گفته می شود سرعت باد در این روز به بیش ار 90 کیلومتر رسیده است همانطور که در تصویر هم مشاهده می شود این پدیده از شمال دریاچه هامون محل تلاقی رودخانه فراه و خشکه رود با دریاچه هامون  شروع شده و   ابعاد این پدیده نه تنها منطقه سیستان، بلکه بخش اعظم کشور افغانستان و قسمتهایی از پاکستان و شهر زاهدان و منطقه روتک سروان و میرجاوه را نیز تحت تاثیر قرار داده است بطوریکه سد کجکی و مناطق اطراف آن که فاصله مستقیمی حدود 400 کیلومتر با سیستان دارند تحت تاثیر این پدیده قرار گرفتند.

اما مسئله این است که:

مشکلی که این چنین دامنگیر سه کشور شده است و ابعاد و پیامدهای آن تمام مسائل سیاسی ،اقتصادی و اجتماعی ما را تحت تاثیر قرار داده است و تمام سازمانها ،ارگانها،تاسیسات و ...  به نوعی از این پدیده خسارت می بینند اما همه نگاهها به نوعی متوجه تنها ارگان پاسخگو یعنی منابع طبیعی است

توفان گرد و غبار در سیستان در تاریخ 87/6/16

بعد از این همه بحث و هیاهو در مورد طوفانهای گرد و غبار در منطقه سیستان و لزوم چاره جویی  بالاخره گروهی از صاحبنظران سازمان جنگلها و مراتع متشکل از معاون فني سازمان جنگلها(مهندس مقدسي) به اتفاق مدير كل دفتر امور بيابان(مهندس عبدي نژاد) ورئيس بخش  بيابان موسسه تحقيقات جنگلها ومراتع(دكتر رضايي) وبرخی دیگر از کارشناسان سازمان جنگلها و مراتع  (البته با پیگیری های نمایندگان محترم زابل در مجلس شورای اسلامی) جهت رفع این مشکل وارد سیستان شدند و پس از برگزاری چند جلسه و بازدید از کل منطقه سیستان مشکل فرسایش بادی منطقه سیستان را بدین صورت حل نمودند:

با توجه اینکه در  اساسنامه شرکت توسعه منابع آب و خاک سیستان(وابسته به وزارت نیرو)  انجام تثبیت شن ذکر شده  بدینوسیله  خواستار واگذاري امور كنترل فرسايش بادي منطقه به وزارت نيرو شدند.

حال باید ببینیم با توجه به ارائه چنین پیشنهادی عکس العمل دستگاههای ذیربط و مسئولین مربوطه  چه خواهد بود و در نهایت مشکل فرسایش بادی سیستان به کجا خواهد رسید